Γαστρίτιδα: Τροφές και τρόπος ζωής

Γράφει ο Γιώργος Αναστασιάδης, Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος MSc, Θεσσαλονίκη, τηλ. 6981018246, email: anastasiadis.diet@yahoo.com

Η γαστρίτιδα είναι φλεγμονή του γαστρικού βλεννογόνου και εμφανίζεται σε δύο μορφές: οξεία (με ξαφνικά, έντονα συμπτώματα) και χρόνια (εξελίσσεται σταδιακά, συχνά χωρίς αρχικά συμπτώματα). Κύρια αιτία αποτελεί το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori), ενώ μπορεί να σχετίζεται και με παράγοντες όπως το αλκοόλ, το κάπνισμα, η συχνή χρήση φαρμάκων όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, καθώς και άλλες καταστάσεις που ερεθίζουν ή αποδυναμώνουν την προστασία του στομάχου. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε έλκη, ατροφία στομάχου ή διαταραχές στην απορρόφηση βιταμινών, όπως η βιταμίνη Β12.

Η αντιμετώπιση της γαστρίτιδας εξαρτάται από την αιτία της. Για παράδειγμα, όταν υπάρχει λοίμωξη από Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, απαιτείται ειδική θεραπεία εκρίζωσης που θα συστήσει ο γιατρός.

Γαστρίτιδα: Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της γαστρίτιδας ποικίλουν μεταξύ των ατόμων και πολλοί άνθρωποι μπορεί να μην εμφανίζουν καθόλου συμπτώματα. Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Ναυτία
• Κοιλιακό φούσκωμα
• Δυσπεψία
• Λόξιγκας
• Απώλεια της όρεξης
• Εμετό με πρόσμιξη αίματος ή περιεχόμενο που μοιάζει με αλεσμένο καφέ
• Μαύρα, σαν πίσσα, κόπρανα

Πότε πρέπει να συμβουλευτείτε γιατρό

Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας εάν εμφανίσετε αιμορραγία, μαύρα κόπρανα, επίμονους εμέτους, ανεξήγητη απώλεια βάρους, αναιμία ή εάν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Γαστρίτιδα: Τροφές – Ποιες να προτιμήσετε και ποιες να περιορίσετε

Η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των συμπτωμάτων της γαστρίτιδας. Επιλέγοντας τροφές που είναι εύπεπτες και φιλικές προς τον γαστρικό βλεννογόνο, μπορούμε να συμβάλουμε στη μείωση των ενοχλήσεων και στην καλύτερη ανοχή των γευμάτων.

Προτιμήστε:

• Πλήρη δημητριακά: Βρώμη, καστανό ρύζι, κινόα και ψωμί ολικής άλεσης μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση της πέψης, εφόσον είναι καλά ανεκτά
• Φρούτα και λαχανικά: Μήλα (ιδανικά χωρίς τη φλούδα), μπανάνες, καρότα, κολοκύθα, πατάτες και γλυκοπατάτες, που είναι συνήθως εύπεπτα και πλούσια σε αντιοξειδωτικά
• Άπαχες πηγές πρωτεΐνης: Κοτόπουλο, γαλοπούλα και ψάρια, όπως η πεσκανδρίτσα ή ο σολομός
• Φυτικές πηγές πρωτεΐνης: Φακές, ρεβίθια, φασόλια, τόφου και κινόα μπορούν να αποτελέσουν καλές επιλογές, ανάλογα με την ατομική ανοχή
• Καλά λιπαρά: Ελαιόλαδο, αβοκάντο, ξηροί καρποί (π.χ. καρύδια) και λιναρόσπορος
• Τρόφιμα με προβιοτικά: Γιαούρτι με ζωντανές καλλιέργειες και κεφίρ μπορεί να βοηθήσουν ορισμένους ασθενείς
• Φυτικά ροφήματα: Χαμομήλι, τζίντζερ και μαστίχα Χίου μπορεί να προσφέρουν ανακούφιση σε ορισμένους ανθρώπους, χωρίς όμως να αποτελούν θεραπεία της γαστρίτιδας

Περιορίστε:

• Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα: Γλυκά, μπισκότα, έτοιμα επιδόρπια και αναψυκτικά
• Λιπαρά και τηγανητά: Τηγανητές πατάτες, τηγανητό κρέας και αλλαντικά
• Ροφήματα με καφεΐνη και αλκοόλ: Καφές, ενεργειακά ποτά και αλκοόλ
• Όξινα φρούτα και χυμοί: Εσπεριδοειδή, φράουλες, ακτινίδια και οι χυμοί τους, ιδιαίτερα εάν επιδεινώνουν τα συμπτώματά σας
• Αλμυρά ή καυτερά τρόφιμα: Μπαχαρικά, έτοιμες σάλτσες, τουρσιά και τρόφιμα με πολύ αλάτι ή καυτερή γεύση

Συνήθειες του τρόπου ζωής που βοηθούν στην ύφεση της γαστρίτιδας

Μικρά και συχνά γεύματα

• Αποφύγετε τα πολύ μεγάλα γεύματα
• Προτιμήστε 4-6 μικρότερα γεύματα μέσα στην ημέρα
• Μασήστε αργά και καλά την τροφή

Μην ξαπλώνετε μετά το φαγητό

• Περιμένετε τουλάχιστον 2-3 ώρες πριν ξαπλώσετε
• Αν έχετε και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, μπορεί να βοηθήσει η ελαφρά ανύψωση του κεφαλιού κατά τον ύπνο

Διακοπή καπνίσματος

• Το κάπνισμα μειώνει την προστασία του γαστρικού βλεννογόνου
• Καθυστερεί την επούλωση και αυξάνει την παραγωγή γαστρικού οξέος

Περιορισμός ή αποφυγή αλκοόλ

• Το αλκοόλ ερεθίζει άμεσα το στομάχι
• Ιδιαίτερα τα ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλη μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα

Αποφυγή άσκοπης χρήσης αντιφλεγμονωδών φαρμάκων

• Φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη, η ναπροξένη και άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τη γαστρίτιδα
• Να λαμβάνονται μόνο όταν είναι απαραίτητα και σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού

Διαχείριση του στρες

Το στρες δεν προκαλεί συνήθως γαστρίτιδα από μόνο του, αλλά μπορεί να αυξήσει την ευαισθησία του στομάχου και να επιδεινώσει τη δυσπεψία και τις γαστρικές ενοχλήσεις.

Χρήσιμες πρακτικές:

• Καθημερινό περπάτημα
• Αναπνευστικές ασκήσεις
• Διαλογισμός
• Γιόγκα
• Επαρκής ξεκούραση

Ποιοτικός ύπνος

• Στόχος: 7-9 ώρες ύπνου
• Η έλλειψη ύπνου μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονώδη απόκριση και την αντίληψη του πόνου

Τακτική σωματική δραστηριότητα

• 150 λεπτά μέτριας άσκησης την εβδομάδα
• Αποφύγετε την έντονη άσκηση αμέσως μετά το φαγητό

Επιπλέον πρακτικές συμβουλές

• Μην τρώτε βιαστικά ή όρθιοι
• Αποφύγετε πολύ ζεστά φαγητά και ροφήματα, εάν σας ερεθίζουν
• Διατηρήστε φυσιολογικό σωματικό βάρος
• Πίνετε αρκετό νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας
• Μην παραλείπετε συστηματικά γεύματα, εάν αυτό οδηγεί σε έντονη πείνα και υπερκατανάλωση τροφής