Υψηλή χοληστερίνη ή χοληστερόλη και τριγλυκερίδια

Τι είναι η χοληστερίνη;

Η χοληστερίνη ή χοληστερόλη είναι η ακόρεστη στερόλη που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος και κυκλοφορεί στο αίμα. Η χοληστερίνη παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη νευρικών συνδέσμων του εγκεφάλου και συμμετέχει σε πολλές βιοχημικές διαδικασίες ως πρώτη ύλη, όπως στην παρασκευή της προβιταμίνης D3 και το σχηματισμό ορμονών.

Η χοληστερίνη προσλαμβάνεται κυρίως από τροφές πλούσιες σε ζωικά λίπη και τα αυξημένα επίπεδά της θεωρούνται υπεύθυνα για το σχηματισμό της αθηρωματικής πλάκας στις αρτηρίες.

Τι είναι τα τριγλυκερίδια;

Τα τριγλυκερίδια είναι οι εστέρες της γλυκερόλης (γλυκερίνης) με λιπαρά οξέα. Η βασική φυσιολογική λειτουργία των τριγλυκεριδίων είναι η μεταφορά των λιπιδίων μεταξύ του ήπατος και των περιφερικών ιστών.

Τι προκαλούν η υψηλή χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια;

Η υψηλή χοληστερίνη ή χοληστερόλη και τα υψηλά τριγλυκερίδια στο αίμα ονομάζεται υπερλιπιδαιμία. Η υπερλιπιδαιμία προκαλεί σημαντική αύξηση του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου, εγκεφαλικών και άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας. Για τη μείωση της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων απαιτείται συνδυασμός δίαιτας, άσκησης και φαρμακευτικής αγωγής.

Οι περισσότερες θεραπείες στοχεύουν στη μείωση της κακής LDL χοληστερόλης. Η υψηλή LDL χοληστερίνη μπορεί να προκαλέσει αθηροσκλήρωση (εναπόθεση λίπους στα αγγεία), η οποία είναι η κύρια αιτία καρδιαγγειακών επεισοδίων (καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό, περιφερική αρτηριοπάθεια κάτω άκρων).

Εκτός από την αυξημένη χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια, άλλοι παράγοντες κινδύνου για την πρόκληση καρδιαγγειακής νόσου είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση, η χρόνια νεφρική νόσος, το κάπνισμα, η ηλικία, το άρρεν φύλο, καθώς και κληρονομικοί παράγοντες.

Ολική χοληστερίνη: Τιμές

  • Ολική χοληστερίνη κάτω από 200 mg/dL: φυσιολογική (τα όρια συνεχώς μειώνονται από τις καρδιολογικές εταιρείες, κάποια εργαστήρια δίνουν φυσιολογικές τιμές κάτω από 170 mg/dL)
  • Ολική χοληστερίνη 200-239 mg/dL: οριακά αυξημένη
  • Ολική χοληστερίνη πάνω από 240 mg/dL: αυξημένη

Η ολική χοληστερίνη μπορεί να μετρηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Αν και δεν απαιτείται ο εξεταζόμενος να είναι νηστικός, καλό θα ήταν να μην έχει καταναλώσει κάποιο λιπαρό γεύμα τις προηγούμενες ημέρες και να είναι νηστικός για 12 ώρες επειδή μαζί με την ολική χοληστερίνη θα μετρηθεί και η LDL χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια που απαιτούν νηστεία.

LDL ή κακή χοληστερίνη

Η LDL χαρακτηρίζεται ως κακή χοληστερίνη διότι τα υψηλά της επίπεδα στο αίμα αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι περισσότεροι ειδικοί αποφασίζουν να χορηγήσουν φαρμακευτική αγωγή εκτιμώντας τα επίπεδα της LDL χοληστερίνης σε συνδυασμό με τον συνολικό κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακού επεισοδίου (έμφραγμα, εγκεφαλικό). Ο στόχος της μείωσης της LDL χοληστερίνης είναι διαφορετικός σε κάθε ασθενή ανάλογα με τους παράγοντες κινδύνου που έχει ο συγκεκριμένος ασθενής.

Η μέτρηση της LDL χοληστερίνης απαιτεί νηστεία 12 ωρών και αποφυγή λιπαρών γευμάτων τις προηγούμενες ημέρες. Αυτό είναι σημαντικό, ιδιαίτερα αν συνυπάρχουν αυξημένα τριγλυκερίδια πάνω από 200 mg/dL ή εάν πρόκειται να μετρηθεί και το σάκχαρο στο αίμα (γλυκόζη νηστείας).

Φυσιολογικές τιμές LDL χοληστερίνης (τιμές αναφοράς ή θεραπευτικοί στόχοι)

  • <116 mg/dL [για άτομα χαμηλού κινδύνου]
  • <100 mg/dL [για άτομα μέτριου κινδύνου]
  • <70 mg/dL [για άτομα υψηλού κινδύνου]
  • <55 mg/dL [για άτομα πολύ υψηλού κινδύνου]

HDL ή καλή χοληστερίνη

Η HDL χαρακτηρίζεται ως καλή χοληστερίνη διότι μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

Τιμές HDL χοληστερίνης

  • >60 mg/dL: άριστη
  • 40-60 mg/dL: ικανοποιητική
  • <40 mg/dL: μη επιθυμητή

Η μέτρηση της HDL χοληστερίνης μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Δυστυχώς δεν υπάρχει θεραπεία που να αυξάνει την HDL χοληστερίνη ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου. Για την αύξησή της συστήνεται δίαιτα πλούσια σε καλά λιπαρά (πχ ψάρια με ω3-λιπαρά), βιταμίνη C, καθώς επίσης και φυσική άσκηση.

Άλλα είδη χοληστερίνης

Εκτός από την LDL και την HDL χοληστερίνη, υπάρχουν και άλλα είδη χοληστερίνης όπως οι πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (very low density lipoproteins, ή VLDL), οι ενδιάμεσης πυκνότητας λιποπρωτεΐνης (intermediate density lipoproteins ή IDL) και η λιποπρωτεΐνη (a).

Εάν αφαιρέσουμε από την ολική χοληστερίνη την HDL χοληστερίνη, από τη διαφορά προκύπτουν οι μη-HDL λιποπρωτεΐνες που συμβάλλουν στην καρδιαγγειακή νόσο και αποτελούν πιο αξιόπιστο δείκτη από τη μέτρηση μόνο της LDL ή κακής χοληστερίνης.

Αυξημένα τριγλυκερίδια

Τα αυξημένα τριγλυκερίδια επίσης σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

Τιμές τριγλυκεριδίων

  • Φυσιολογικές τιμές: Κάτω από 150 mg/dL
  • Ήπια αύξηση: 150-499 mg/dL
  • Μέτρια αύξηση: 500-886 mg/dL
  • Μεγάλη αύξηση: Πάνω από 886 mg/dL

Για τη μέτρηση των τριγλυκεριδίων απαιτείται νηστεία για τουλάχιστον 12 ώρες. Κάποιοι ασθενείς με αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων θα πρέπει να λάβουν φαρμακευτική αγωγή.

Αίτια αυξημένων επιπέδων τριγλυκεριδίων

  • Κληρονομικοί παράγοντες και νοσήματα
  • Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
  • Αλκοόλ
  • Παχυσαρκία – μεταβολικό σύνδρομο
  • Νεφρική ανεπάρκεια
  • Φάρμακα
  • Κακή διατροφή

Αίτια χαμηλών επιπέδων τριγλυκεριδίων

Τα χαμηλά τριγλυκερίδια δεν προκαλούν βλάβες στον οργανισμό. Μπορεί να οφείλονται στα παρακάτω:

  • Κληρονομικοί παράγοντες και νοσήματα
  • Ορμονικές διαταραχές
  • Δυσαπορρόφηση
  • Νευρογενής ανορεξία
  • Φάρμακα και τοξικές ουσίες
  • Κακή διατροφή
  • Νοσήματα ήπατος

Κάθε πότε θα πρέπει να μετράω τη χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια;

Η έναρξη της μέτρησης της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων θα πρέπει να γίνει μία φορά στην παιδική ηλικία και, εφόσον είναι φυσιολογικά τα επίπεδά τους, θα πρέπει να γίνει ξανά μέτρηση στην ηλικία των 18 ετών.

Για τους άνδρες:

  • Έναρξη τακτικής μέτρησης στην ηλικία των 35 ετών εάν δεν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο
  • Έναρξη τακτικής μέτρησης στην ηλικία 25-30 ετών εάν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης, υψηλή αρτηριακή πίεση, κάπνισμα, οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου σε νεαρή ηλικία)

Για τις γυναίκες:

  • Έναρξη τακτικής μέτρησης στην ηλικία των 45 ετών εάν δεν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο
  • Έναρξη τακτικής μέτρησης στην ηλικία 30-35 ετών εάν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης, υψηλή αρτηριακή πίεση, κάπνισμα, οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου σε νεαρή ηλικία)

Δεν υπάρχει καθορισμένο χρονικό διάστημα κάθε πότε πρέπει να γίνεται η τακτική μέτρηση της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων. Για τους ανθρώπους που δεν έχουν παράγοντες κινδύνου, συστήνεται μέτρηση κάθε 5 χρόνια. Για όσους έχουν παράγοντες κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νόσων, η τακτική μέτρηση θα πρέπει να γίνεται κάθε 3 χρόνια ή και συντομότερα. Δεν σταματάμε ποτέ να ελέγχουμε τη χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια σε τακτική βάση.

Για κάποιον που έχει φτάσει στην ηλικία των 65 ετών και δεν έχει παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου, ούτε ιστορικό αυξημένης χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων θα μπορούσε ίσως να σταματήσει τον έλεγχο, επειδή είναι ασύνηθες να αυξηθούν τα επίπεδα των λιπιδίων μετά από αυτήν την ηλικία.

Τι δίαιτα θα πρέπει να ακολουθήσω αν έχω αυξημένη χοληστερίνη;

Δείτε στο άρθρο του peptiko.gr τη δίαιτα για μείωση χοληστερίνης και το άρθρο για τη μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος.

 

Τελευταία ενημέρωση: 8 Μαΐου 2021, 12:53