Δυσφαγία – Δυσκαταποσία

Τι είναι η δυσφαγία – δυσκαταποσία;

Η δυσφαγία – δυσκαταποσία είναι ο ιατρικός όρος που περιγράφει την δυσκολία στη διέλευση των τροφών από το στόμα στο στομάχι. Ενδεχομένως να υπάρχει σοβαρό ιατρικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπισθεί άμεσα.

Εντούτοις, σε μια σημαντική υποομάδα ασθενών, παρά τον πλήρη έλεγχο (ενδοσκόπηση, μανομετρία, εξετάσεις παλινδρόμησης), δεν ανευρίσκεται οργανική αιτία. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται λειτουργική δυσφαγία και εντάσσεται στις «διαταραχές αλληλεπίδρασης εντέρου-εγκεφάλου» (disorders of gut-brain interaction, DGBI).

Τι είναι η λειτουργική δυσφαγία;

Η λειτουργική δυσφαγία ορίζεται ως η αίσθηση ότι η τροφή (στερεή ή υγρή) κολλάει, παραμένει ή διέρχεται ανώμαλα από τον οισοφάγο, χωρίς να υπάρχει:

• Δομική βλάβη (π.χ. στένωση, όγκος)

• Φλεγμονώδης νόσος (π.χ. ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα)

• Γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος

• Σημαντική κινητική διαταραχή (π.χ. αχαλασία, σπασμός οισοφάγου)

Διαγνωστικά κριτήρια Ρώμης V για τη λειτουργική δυσφαγία

Πρέπει να πληρούνται όλα τα παρακάτω κριτήρια:

*IEM = ineffective esophageal motility (ανεπαρκής κινητικότητα οισοφάγου): δεν αποκλείει τη διάγνωση

Από τι προκαλείται η δυσφαγία – δυσκαταποσία;

Η δυσφαγία – δυσκαταποσία συνήθως προκαλείται από κάποιο πρόβλημα στο ανώτερο πεπτικό. Συχνά, το πρόβλημα εντοπίζεται στον οισοφάγο, δηλαδή στον σωλήνα που συνδέει το στόμα με το στομάχι (δυσφαγία). Ενδεχομένως όμως να συμβεί και λόγω προβλήματος στο στόμα ή στο λαιμό (δυσκαταποσία). Όταν αφορά και την κατάποση υγρών, η δυσφαγία – δυσκαταποσία μπορεί να οφείλεται σε νευρομυϊκές διαταραχές όπως πχ. σε σκληρόδερμα και αχαλασία του οισοφάγου.

Ποια είναι τα συμπτώματα της δυσφαγίας – δυσκαταποσίας;

Τα συμπτώματα της δυσφαγίας-δυσκαταποσίας περιλαμβάνουν:

• Αδυναμία κατάποσης
• Πόνο κατά την κατάποση
• Αίσθημα σαν να έχει κολλήσει η τροφή στο λαιμό ή το στήθος
• Βήχα ή πνιγμό κατά την κατάποση
• Σιελόρροια (αποβολή σάλιου από το στόμα)
• Δυσκολία στην ομιλία

Τι αλλαγές φέρνει η Ρώμη V (Μάιος 2026) στη λειτουργική δυσφαγία;

AET, acid exposure time (χρόνος έκθεσης στο οξύ του στομάχου)

FLIP, functional lumen imaging probe (λειτουργική απεικόνιση του αυλού με τη βοήθεια απεικονιστικής κεφαλής): Πρόκειται για καθετήρα που μετρά τη διατασιμότητα και το άνοιγμα του οισοφάγου κατά τη διάρκεια της γαστροσκόπησης. Με τη μέθοδο αυτή διακρίνουμε την αληθή λειτουργική δυσφαγία (φυσιολογική FLIP) από τις μη εμφανείς μηχανικές/κινητικές ανωμαλίες (παθολογική FLIP).

Πότε θα πρέπει να απευθυνθώ σε γαστρεντερολόγο;

Απευθυνθείτε ΑΜΕΣΩΣ σε γαστρεντερολόγο εάν παρουσιάζετε κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα, ειδικά αν δεν μπορείτε να καταπιείτε το σάλιο σας ή αν πνίγεστε από το σάλιο σας.

Ακολουθεί ένας αλγόριθμος για την εκτίμηση της οισοφαγικής δυσφαγίας:

Υπάρχουν ειδικές εξετάσεις;

Ο γαστρεντερολόγος σας θα σας ζητήσει να κάνετε ειδικές εξετάσεις, αφού λάβει το ιστορικό σας και σας εξετάσει κλινικά. Οι εξετάσεις αυτές περιλαμβάνουν ακτινολογικό έλεγχο του οισοφάγου με βάριο (βαριούχο γεύμα), έλεγχο της πίεσης του οισοφάγου δηλαδή κατά πόσο εργάζονται σωστά οι μύες που συμμετέχουν στην κατάποση (μανομετρία), και γαστροσκόπηση.

Στην γαστροσκόπηση, θα σας χορηγηθεί ενδοφλεβίως φάρμακο (μέθη) για να σας βοηθήσει να χαλαρώσετε. Στη συνέχεια, ο γαστρεντερολόγος-ενδοσκόπος θα εισαγάγει ένα λεπτό, εύκαμπτο σωλήνα στο στόμα σας και θα τον προωθήσει στον οισοφάγο. Ο σωλήνας διαθέτει κάμερα που συνδέεται με οθόνη ώστε να γίνει έλεγχος στον οισοφάγο που θα εντοπίσει την αιτία της δυσφαγίας-δυσκαταποσίας. Ο γαστρεντερολόγος έχει την δυνατότητα κατά την γαστροσκόπηση να λάβει βιοψίες από τον οισοφάγο ή να κάνει διαστολές και να διανοίξει τον οισοφάγο σε περίπτωση στένωσης.

Πώς αντιμετωπίζεται η δυσφαγία – δυσκαταποσία;

Η θεραπεία της δυσφαγίας-δυσκαταποσίας εξαρτάται από την αιτία που την προκαλεί.

Αν έχετε δυσκαταποσία εξαιτίας προβλήματος στο στόμα σας και το πάνω μέρος του λαιμού σας, ο γαστρεντερολόγος σας μπορεί να σας παραπέμψει σε ειδικό ΩΡΛ ο οποίος μπορεί να σας διδάξει ασκήσεις που θα σας βοηθήσουν να καταπίνετε.

Εάν το πρόβλημα επηρεάζει τον οισοφάγο σας (δυσφαγία), η θεραπεία δυνατόν να περιλαμβάνει:

• Διαστολές οισοφάγου, είτε με μπαλόνι είτε με ειδικούς διαστολείς (κηρία Savary).
• Χειρουργική αντιμετώπιση, σε περίπτωση καρκίνου του οισοφάγου.
• Φαρμακευτική αντιμετώπιση, που περιλαμβάνουν αναστολείς έκκρισης οξέος από το στομάχι (σε περίπτωση οισοφαγίτιδας), ή αντιβιοτικά (σε περίπτωση λοίμωξης του οισοφάγου κυρίως από μύκητες).

Τι προβλέπει η Ρώμη V για την αντιμετώπιση της λειτουργικής δυσφαγίας;

Συμπεράσματα για τον ασθενή

➤ Η δυσφαγία μπορεί να υπάρχει χωρίς να υπάρχει κάποιο εμπόδιο στη δίοδο: ο οισοφάγος λειτουργεί φυσιολογικά, αλλά ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται διαφορετικά το σήμα.
➤ Οι νέες εξετάσεις (όπως η FLIP) βοηθούν να ανακαλύψουμε λεπτές ανωμαλίες που παλαιότερες εξετάσεις δεν έβλεπαν.
➤ Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες: από αλλαγές στον τρόπο που τρώτε, έως φάρμακα που ηρεμούν την υπερευαισθησία του οισοφάγου, και ψυχολογικές παρεμβάσεις που μειώνουν την υπερεπαγρύπνηση (hypervigilance).
➤ Η λειτουργική δυσφαγία δεν είναι επικίνδυνη, αλλά μπορεί να υποβαθμίσει την ποιότητα ζωής και γι’ αυτό αξίζει να αντιμετωπιστεί.

Βιβλιογραφία

1. Gyawali CP, Roman S, Zerbib F, Savarino EV, Bhatia S, Fass R, Pandolfino JE. Functional esophageal disorders. Gastroenterology 2026 May;170:1224-1239.